Met een score van -8,9 blijft het ondernemersvertrouwen in Vlaanderen in het rood. Toch was 2025 voor veel kmo’s iets minder zwaar dan de jaren voordien.
Rode cijfers, maar geen totale neerslachtigheid. Dat is de paradox die uit de UNIZO KMO-Barometer voor het vierde kwartaal van 2025 spreekt. Het ondernemersvertrouwen blijft voor het zeventiende kwartaal op rij onder nul, maar bereikt wel het beste niveau van de voorbije jaren. Van herstel is geen sprake. Van stilaan rechtkrabbelen evenmin.
De barometer klokt af op -8,9, terwijl het jaargemiddelde voor 2025 uitkomt op -8,2. Dat is beter dan in 2023 en 2024, maar het blijft ver verwijderd van de positieve scores van vóór de coronacrisis. Het glas is niet halfvol. Hooguit iets minder leeg.
Volgens UNIZO-topman Bart Buysse zegt dat alles over de toestand van het ondernemerschap vandaag. “Het is paradoxaal om te spreken over een oké jaar wanneer het ondernemersklimaat woelig blijft. Dat dit de beste cijfers van de voorbije jaren zijn, toont vooral hoe laag de lat ligt.”
Minder pessimisme, geen optimisme
De KMO-Barometer bestaat al sinds 1987 en geldt als een vaste graadmeter voor het vertrouwen bij zelfstandigen en kmo’s. Dat vertrouwen blijft structureel negatief. Ondernemers zijn in 2025 wel iets minder pessimistisch geworden, maar optimisme blijft uit.
Daar zijn duidelijke redenen voor. Kmo’s zitten vast in een realiteit waarin rendabiliteit onder druk staat, kosten hoog blijven en het economisch klimaat onzeker aanvoelt. Veel ondernemers ervaren dat ze harder moeten werken voor minder ruimte. Vooruitkijken wordt dan lastig.
Tegelijk speelde politieke stabiliteit in 2025 een verzachtende rol. Enkele ondernemersvriendelijke maatregelen zorgden voor wat ademruimte. De echte impact daarvan moet zich nog tonen, vooral wanneer het beleid in 2026 concreet voelbaar wordt op het terrein. Tot dan overheerst voorzichtigheid.
Laattijdige betalingen als stille rem
Wat ondernemers vandaag het meest bezighoudt, is hun financiële marge. Niet alleen de algemene economie weegt, ook uitblijvende en laattijdige betalingen zorgen voor extra spanning. Wanneer facturen niet op tijd worden betaald, komt de cashflow meteen onder druk te staan.
Dat heeft gevolgen. Ondernemers stellen investeringen uit, houden meer reserves aan en nemen minder risico’s. Groeiplannen verdwijnen in de schuif. Niet omdat ze geen zin hebben om te investeren, maar omdat het moment niet veilig aanvoelt.
Die dagelijkse onzekerheid verklaart waarom het vertrouwen zo hardnekkig onder nul blijft. Zelfs in een jaar dat “iets minder slecht” was.
Investeren om te overleven, niet om te groeien
Dat gevoel vertaalt zich ook in de plannen voor 2026. Vier op de tien kmo’s zeggen te willen investeren, maar meestal gaat het om vervangings- of behoudsinvesteringen. Slechts een kleine minderheid spreekt over grote, betekenisvolle investeringen. Bijna de helft van de ondernemingen plant zelfs helemaal niets.
Volgens UNIZO is dat begrijpelijk gedrag. “Kmo’s investeren vooral om hun activiteiten draaiende te houden, niet om te groeien. Zolang onzekerheid overheerst en rendabiliteit onder druk staat, schuiven ondernemers grotere beslissingen voor zich uit.”
Voorzichtig overeind blijven
De conclusie is nuchter. 2025 was geen goed jaar, maar ook geen rampjaar. Kmo’s hielden stand, zij het met krappe marges en veel kopzorgen. Echte groei blijft buiten bereik zolang ondernemers vooral bezig zijn met overeind blijven.
Wil Vlaanderen opnieuw richting vertrouwen en investering, dan zijn lagere kosten, meer betaalzekerheid en minder complexiteit cruciaal. Pas dan durven ondernemers weer vooruitkijken. Tot die tijd blijft het oordeel scherp maar eerlijk: iets minder slecht, maar nog altijd niet goed.
