Administratieve last duwt duurzame investeringen naar de achtergrond
Voor veel Vlaamse KMO’s in de voedingssector gaat vandaag kostbare tijd niet naar vergroening, maar naar formulieren, platforms en vragenlijsten. De rapporteringsdruk KMO’s voedingssector is zo groot geworden dat ze echte investeringen in duurzaamheid verdringt. Dat blijkt uit een nieuwe enquête van sectororganisaties gelinkt aan UNIZO, waaronder Fenavian, BFA, Brema en FVPHouse.
De boodschap van ondernemers is opvallend eensgezind: ze willen wel verduurzamen, maar botsen op een muur van administratie die daar weinig mee te maken heeft.
Retailers leggen de lat, KMO’s betalen de prijs
Drie op de vier bevraagde bedrijven krijgt duurzaamheidsrapportering opgelegd door retailers. Ook klanten en grote voedingsbedrijven spelen een rol: telkens 42% van de KMO’s ervaart daar druk. In de praktijk betekent dat steeds nieuwe vragenlijsten, vaak bovenop elkaar, met strakke deadlines en weinig ruimte voor overleg.
De gevolgen zijn tastbaar. 96% van de bedrijven noemt de administratieve last het grootste probleem. 75% ziet de werkdruk stijgen. En de kosten lopen op: software, abonnementen en externe consultancy kunnen samen tot tienduizenden euro’s per jaar gaan. Voor 41% van de ondernemingen betekent dat werken met drie tot vijf verschillende systemen; 19% zelfs met meer dan zes.
Dat geld was ooit bedoeld voor zonnepanelen, energiezuinige koeling of LED-verlichting. Vandaag verdwijnt het in rapportering.
Tsunami aan vragenlijsten, weinig echte winst
Wat opvalt, is hoe dwingend de aanpak soms wordt. KMO’s krijgen herinneringen, telefoontjes en in sommige gevallen zelfs waarschuwingen over delisting. Dat terwijl Europese regels net grenzen trekken aan wat van kleinere bedrijven verwacht mag worden.
Volgens de sectororganisaties verplichten sommige grote afnemers hun leveranciers om veel verder te gaan dan wettelijk voorzien. Zonder vergoeding. Met hoge kosten. Het resultaat laat zich raden: middelen verschuiven van concrete vergroening naar papierwerk dat nauwelijks impact heeft op het milieu.
Voor ondernemers voelt dat wrang. Ze willen stappen zetten, maar zien hoe hun normaal economisch gedrag onder druk komt te staan. Investeren wordt uitgesteld. Beslissingen worden defensief.
Europa wil rem op rapporteringsdruk
Op Europees niveau groeit het besef dat het zo niet verder kan. De Europese Commissie, Raad en Parlement bereikten recent een akkoord over Omnibus 1, dat de reikwijdte van de duurzaamheidsrapportering (CSRD) beperkt. De kern: KMO’s mogen niet overspoeld worden met disproportionele lasten.
Belangrijk is de invoering van vrijwillige rapporteringsstandaarden voor KMO’s, de zogeheten VSME. Die moeten vermijden dat kleine bedrijven in dure en complexe systemen worden geduwd. België nam daarin al eerder het voortouw door een duidelijke ‘cap’ in te voeren: wat boven de VSME gaat, mag niet worden opgelegd. Europa trekt die lijn nu door.
Alleen: op het terrein merken ondernemers daar nog weinig van.
Eén standaard, dat is de vraag
De enquête laat weinig ruimte voor interpretatie. 92% van de bedrijven vraagt expliciet één uniforme standaardvragenlijst. Slechts 8% voelt zich vandaag volledig zeker over wat precies verwacht wordt. En 72% wil extra begeleiding.
De sectorfederaties zetten daarom in op opleiding en ondersteuning rond een haalbare, VSME-conforme rapportering die Europees wordt ondersteund. Toch blijven veel grote afnemers vasthouden aan hun eigen systemen en commerciële tools.
Voor KMO’s is dat onhoudbaar. Niet omdat ze tegen duurzaamheid zijn. Wel omdat de huidige aanpak middelen wegzuigt uit wat er echt toe doet.
Wat de sector vraagt
UNIZO en de betrokken organisaties vragen geen afschaffing van duurzaamheidsdoelen. Wel duidelijkheid en respect voor de regels:
- één uniforme, EU-conforme standaard die de VSME respecteert
- een einde aan disproportionele rapporteringsdruk
- respect voor de wettelijke grenzen
- ruimte om opnieuw te investeren in echte duurzaamheid
Europa heeft het signaal gegeven. Nu is het aan retailers en grote spelers om dat ook in de praktijk te brengen. Vlaamse KMO’s zeggen ja tegen duurzaamheid. Maar ze zeggen nee tegen administratie die haar doel voorbijschiet.
Hebt u als ondernemer gelijkaardige ervaringen of concrete voorbeelden? Tips, reacties en beelden blijven welkom.
