Nieuwe cijfers van de Nationale Bank tonen dat het ondernemersvertrouwen in februari stevig terugvalt. Het is het laagste niveau sinds het voorjaar, en het blijft duidelijk onder wat als “normaal” geldt. Voor ondernemers voelt het alsof de mist weer dichter wordt.
Opvallend: dat beeld botst met hoe consumenten vandaag naar de economie kijken. Het consumentenvertrouwen ging het voorbije jaar sneller omhoog en staat nu boven normale niveaus. Consumenten lijken zich gesterkt te voelen door een aanhoudende, bescheiden koopkrachtstijging en een arbeidsmarkt die nog altijd relatief gunstig oogt, al is de vaart er volgens de cijfers wel uit.
Consumenten zien kansen, ondernemers zien risico’s
Waar gezinnen het sneller “zien zitten”, kijken ondernemers vooral naar de komende maanden met weinig vertrouwen. In de cijfers valt vooral op dat bedrijven pessimistisch zijn over de verwachte vraag. En historisch weegt dat zwaar: ondernemersvertrouwen blijkt vaak een betere graadmeter voor de economische activiteit dan consumentenvertrouwen.
Tegelijk zit het ondernemersgevoel al langer in een soort laag toerental. Het algemene vertrouwen schommelt al meer dan drie jaar rond een laag niveau dat in het verleden vaak paste bij een stagnerende economie. Toch bleef de Belgische economie ondertussen wel groeien, zij het aan een tempo van iets meer dan 1% op jaarbasis: niet sterk, wel positief.
Grote verschillen per sector, met chemie als zorgenkind
Tussen sectoren zit veel spreiding, maar het totaalbeeld blijft negatief. Enkele sectoren doen het relatief beter, zoals textiel, grafische activiteiten en machinebouw. In de meeste sectoren blijft het vertrouwen echter onder het langetermijngemiddelde.
De opvallendste negatieve uitschieter blijft de basischemie. Daar staat de vertrouwensindicator al maanden op historische dieptepunten, en in februari ging het nog een stuk verder omlaag. Dat voedt de indruk dat de pijn in de chemie, waar al herstructureringen en fabriekssluitingen werden aangekondigd, nog niet voorbij is.
Ook in voeding, de productie van transportmateriaal en de burgerlijke bouw blijft het vertrouwen verontrustend laag. Daarnaast staan zakelijke diensten (zoals logistiek, IT en verhuur) de jongste maanden onder druk. Dat lijkt samen te hangen met de aanhoudende malaise in de industrie, waardoor er bespaard wordt op toeleverende diensten.
Lage groei als nieuw normaal?
Volgens de analyse wijst het lage ondernemersvertrouwen in februari erop dat de economie ook in de komende kwartalen blijft voortgaan op een ondermaats groeitempo. In de nieuwste vooruitzichten gaat het Planbureau ervan uit dat dit patroon aanhoudt: voor 2023-2031 wordt gemikt op gemiddeld 1,2% groei per jaar, met opvallend weinig schommelingen.
Dat scenario van “laag maar stabiel” klinkt rustig, maar het wringt. Zo’n groeitempo is te zwak om de welvaartsstaat in de huidige vorm comfortabel te dragen, en het laat weinig buffer voor nieuwe tegenslagen. In die context klinkt de oproep duidelijk: er is nood aan een strategie die meer groei mogelijk maakt en de economie uit de aanslepende malaise haalt.
Bart Van Craeynest
Hoofdeconoom at Voka-Vlaams netwerk van ondernemingen
