De Belgische douane zit midden in een digitale ombouw die veel verder gaat dan een nieuwe tool of een softwarepakket. Europese aangiftesystemen, interne workflows, havenplatforms en e-commercecontroles schuiven tegelijk op. Voor bedrijven betekent dat: systemen aanpassen, data beter op orde brengen en rekening houden met extra investeringen.
Europese laag zet de toon
Onder het Multi-Annual Strategic Plan rolt de Europese Commissie nieuwe applicaties uit voor invoer, uitvoer, doorvoer en douaneprocedures. Belgische bedrijven en softwareleveranciers moeten hun systemen daarop afstemmen. Volgens Kristian Vanderwaeren, administrateur-generaal van de douane, vraagt dat telkens opnieuw overleg, testwerk en aanpassingen.
Die Europese uitrol gebeurt gefaseerd, samen met de private sector. Dat levert meer gedragen oplossingen op, maar maakt de invoering ook trager. Voor ondernemers in de logistiek en de internationale handel is dat geen detail: de digitale vereisten veranderen mee met de Europese planning.
Van MyCustoms tot IRP
Ook intern verandert de douane haar manier van werken. Met MyCustoms wil de organisatie meerdere losse applicaties vervangen door één omgeving voor controles, audits en rapportering. Dat moet het werk overzichtelijker maken en de planning van capaciteit verbeteren.
Daarnaast groeit de koppeling met logistieke platforms in havens en op luchthavens. In Antwerpen vervangt het Inbound Release Platform de vroegere communicatie met operatoren. Terminaloperatoren krijgen daardoor sneller zicht op vrijgave van lading. De douane werkt tegelijk aan gelijkaardige systemen voor Liege Airport en Brussels Airport.
EU-datahub en e-commerce
De meest ingrijpende stap is de Europese Customs Data Hub in Rijsel. Daar zullen de douanegegevens van de 27 lidstaten worden samengebracht en verhuist de risicoanalyse naar Europees niveau. De volledige uitrol wordt verwacht tussen 2034 en 2038. E-commerce zou al in 2028 via die hub lopen.
Dat is geen theoretisch dossier. De e-commercestroom via Luik blijft groeien, met in 2025 al 3 miljard aangiften en in het eerste kwartaal van 2026 een piek richting 5 tot 8 miljoen aangiften per dag. De luchthaven verwerkt bijna een kwart van alle e-commercegoederenstromen in de EU. Bij gerichte controles blijkt gemiddeld 30 procent van de pakketten problematisch, terwijl een controlepercentage van 0,006 procent de stroom nauwelijks kan screenen.
De regering schakelt daarom extra controleurs en ICT-aanpassingen in. Vanaf 1 juli 2026 komt er ook een forfaitaire douanetaks van 3 euro op zendingen onder de vrijstellingsdrempel, gevolgd door een extra handlingkost van 2 euro vanaf 1 november.
Voor ondernemers is de boodschap duidelijk: dit is geen software-update, maar een hertekening van de hele douaneketen.
