Europa staat op een kantelpunt in zijn economische relatie met China. Volgens Voka is wat jarenlang vooral draaide rond groeiende handel en wederzijds voordeel uitgegroeid tot een strategische afhankelijkheid, met toegang tot kritieke grondstoffen als centraal thema.
Die grondstoffen zijn onmisbaar voor digitale toepassingen, hernieuwbare energie en industriele productie. De bron noemt onder meer batterijen, windmolens, halfgeleiders en defensietoepassingen. Tegelijk is Europa voor een groot deel van die materialen afhankelijk van import, in het bijzonder uit China.
Nieuwe inzichten uit een studie van VIVES, ULB, KU Leuven en Solvay Business School tonen volgens Voka hoe structureel die afhankelijkheid is. Voor een reeks belangrijke grondstoffen haalt Europa een significant deel van zijn import uit China. In sommige gevallen gaat het om zeer hoge concentraties, terwijl alternatieve leveranciers schaars zijn.
Voor Vlaamse ondernemers is dat meer dan geopolitiek nieuws. Kritieke grondstoffen zitten diep in waardeketens. Wanneer toegang tot materialen onder druk komt, kan dat doorwerken in productie, innovatie, levertermijnen en concurrentievermogen. Zelfs kleine verstoringen kunnen volgens de bron een grote economische impact hebben omdat er vaak weinig substituten zijn.
De afhankelijkheid zit niet alleen in ontginning. China speelt vooral een centrale rol in verwerking en raffinage: het omzetten van ruwe materialen in bruikbare industriele inputs. De bron wijst daarbij op zeldzame aardmetalen en de chemische verwerking van batterijmaterialen zoals lithium en kobalt. Net die tussenfase in de waardeketen is moeilijk snel te vervangen.
Voka pleit daarom voor een realistische en evenwichtige aanpak: open blijven waar mogelijk, maar kordaat optreden waar nodig. De organisatie wil geen breuk met China. China blijft tegelijk partner, concurrent en in sommige domeinen systeemrivaal. De uitdaging is om die complexiteit te erkennen en strategisch te handelen.
Concreet schuift Voka drie prioriteiten naar voren. Europa moet inzetten op eerlijke handelsvoorwaarden en optreden wanneer die ontbreken. Daarnaast moeten strategische afhankelijkheden worden afgebouwd, onder meer via recyclage, Europese ontginning, innovatie en een soepeler regelgevend kader. Ten slotte moet Europa zijn eigen economische fundament versterken via innovatie, industriele capaciteit en een goed werkende interne markt.
Het einddoel is slimme globalisering: een open economie die voldoende weerbaar is om geopolitieke schokken op te vangen. Voor kritieke grondstoffen betekent dat investeren in diversificatie, recyclage, Europese productiecapaciteit en sterke internationale partnerschappen.
