Wie vandaag net onder de oude drempels voor energieaudit of energieplan blijft, kan straks wél in beeld komen. De Vlaamse regering sloot op 17 juli 2026 een principieel akkoord om de Europese energie-efficiëntierichtlijn verder in Vlaamse regels om te zetten. De teksten zijn nog niet definitief. In het ontwerp telt niet langer de grootte van de onderneming, maar het gemiddelde jaarlijkse finale energiegebruik van elke vestiging over drie jaar. Die verbruiksgrens daalt, zodat meer vestigingen onder de plichten vallen. Deadlines in het ontwerp: 2027.
KMO-IMPACT: OPVOLGEN
Drie verbruiksschijven, drie soorten plichten
Feit (ontwerp). Vestigingen worden ingedeeld in terajoule (TJ). Van 10 TJ tot onder 50 TJ: energieaudit; maatregelen met een terugverdientijd onder drie jaar moeten binnen drie jaar na indiening uitgevoerd zijn. Van 50 TJ tot onder 100 TJ: opnieuw een audit, met uitvoering van maatregelen waarvan de interne rendementsgraad (IRR) na belastingen minstens 13 procent bedraagt, binnen drie jaar. Vanaf 100 TJ: een energieplan dat conform is verklaard, met dezelfde IRR-drempel voor verplichte maatregelen. Wie gemiddeld meer dan 85 TJ verbruikt, moet uiterlijk 11 oktober 2027 ook een gecertificeerd energiebeheersysteem hebben, naast audit of plan. ISO 50001 geldt als erkend systeem; ISO 14001 of EMAS kunnen vrijstellen als audit of plan erin zit. Goedgekeurde EBO-energiebeheermaatregelen kunnen meetellen.
Wie bij inwerkingtreding al onder de regels valt, ziet in het ontwerp een geldige audit tussen 10 en 100 TJ op 1 juli 2027, een geldig energieplan (conform verklaard) vanaf 100 TJ op 1 oktober 2027, en een beheersysteem boven 85 TJ op 11 oktober 2027. Overschrijdt u de drempel later, dan gelden kortere termijnen in het volgende kalenderjaar. Lopende audits, balansen en plannen blijven geldig tot het einde van hun looptijd onder de oude voorwaarden; bij actualisatie gelden nieuwe regels.
Rapportering aan VEKA en vrijwillig EBO3
Feit (ontwerp). Vanaf 10 TJ per jaar levert u jaarlijks aan VEKA gegevens over gebruik per energiedrager en toepassing, aankoop of levering, en elektriciteit uit eigen installaties. De minister kiest de datum, altijd vóór 1 april; op termijn vervangt dat de IMJV-energierapportering. Vrijstelling is voorzien voor louter niet-residentiële gebouwen met een geldig energieprestatiecertificaat zonder industrieel aandeel, en voor hoofdzakelijk landbouw. Vanaf 85 TJ volgt om de vijf jaar een analyse van warmtevraag en restwarmtepotentieel; de eerste uiterlijk vóór 1 april 2027 over het vorige kalenderjaar. Vereist een maatregel een zwaardere netaansluiting, dan moet de aanvraag binnen drie maanden; bij ontbrekende netcapaciteit kan VEKA na gemotiveerd verzoek én tijdige aanvraag uitstel of vrijstelling geven.
Op 1 januari 2027 start het vrijwillige EBO3 (vier jaar, evaluatie in 2030). ETS- én niet-ETS-bedrijven vanaf 85 TJ gemiddeld over drie jaar kunnen toetreden tot en met 31 maart 2027; latere instap in januari 2028 en januari 2029 heeft kortere termijnen. Tegen 1 april 2027 moeten een aanpakplan en een energiedeskundige klaar zijn. De IRR-drempel in EBO3 ligt op 11 procent na belastingen, scherper dan de 13 procent in het wettelijke ontwerp. ETS-deelnemers krijgen 24 maanden voor een klimaatroadmap, uiterlijk 31 december 2028. EBO3-deelnemers gelden volgens het ontwerp als compliant voor Vlaamse audit-, plan- en beheerplichten. Een aardgasaccijnskorting blijft federaal; de EBO garandeert dat voordeel niet.
Wat betekent dit voor uw bedrijf?
Voor wie: Vlaamse vestigingen waarvan het gemiddelde finale energiegebruik over drie jaar de ontwerpdrempels (vanaf 10, 50, 85 of 100 TJ) haalt of nadert — typisch energie-intensievere productie, logistiek of procesindustrie.
Vanaf wanneer: teksten nog niet definitief; ontwerpdeadlines in 2027; EBO3 start 1 januari 2027, toetreding tot 31 maart 2027.
Financiële impact: geen vaste bedragen; wel uitvoeringsplicht voor rendabele maatregelen (terugverdientijd <3 jaar of IRR ≥13% / EBO3 ≥11%) plus audit-, plan- en systeemkosten.
Wat moet u doen: energiegebruik per vestiging over drie jaar berekenen; bestaande audits en plannen inventariseren; EBO3 overwegen vóór 31 maart 2027 als u ≥85 TJ zit. Nog niets uitvoeren alsof de wet al rond is.
Deadline: 1 juli 2027 audit (10 tot 100 TJ); 1 oktober 2027 plan (≥100 TJ); 11 oktober 2027 beheersysteem (>85 TJ); warmtevraaganalyse vóór 1 april 2027 bij >85 TJ; EBO3 tot 31 maart 2027.
Nog niet duidelijk: definitieve wetteksten, exacte inwerkingtreding, VEKA-rapporteringsdatum, federale accijnsvoordelen.
